अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अघि सारेको २८ बुँदे शान्ति योजनाबारे नयाँ विवरण बाहिर आएका छन्। योजना रूस–युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने लक्ष्यसहित तयार गरिएको हो। धेरै रिपोर्टले योजना रूसलाई फाइदा पुग्ने बताएका छन्।
योजनाले क्राइमिया, लुहान्स्क र डोनेट्स्कलाई रूसको क्षेत्र मान्ने प्रस्ताव गर्छ। युक्रेनलाई डोनबासका बाँकी भागबाट पछि हट्न दबाब दिन्छ। सेना ६ लाखमा सीमित गर्ने, डोनेट्स्क क्षेत्रमा तटस्थ बफर जोन बनाउने र पश्चिमी शान्ति सेनालाई भूमिका नदिनेलगायतका सर्त छन्।
एक्सियसका अनुसार योजनामा नेटो–जस्तै सुरक्षा ग्यारेन्टी पनि राखिएको छ। युक्रेनमाथि भएको हमला सबै पश्चिमी राष्ट्रमाथि भएको मानिने व्यवस्था रहनेछ। ट्रम्पले यसअघि टालमटुल गर्दै आएका यस्तो ग्यारेन्टी पहिलोपटक स्वीकार गरेका हुन्।
योजनामा युरोपेली लडाकु विमान पोल्यान्डमा तैनाथ गर्ने, युक्रेनलाई ईयू सदस्यता खोलिदिने, र ग्यास इन्फ्रास्ट्रक्चर पुनर्निर्माणमा अमेरिका–युक्रेन सहकार्य गर्ने प्रावधान छन्। जापोरिज्झिया आणविक केन्द्र आइएईएको निगरानीमा चल्ने र बिजुली रूस–युक्रेनले आधाआधी बाँड्ने प्रस्ताव पनि समावेश छ।
एपी र एएफपीका रिपोर्टले रूसलाई १०० अर्ब डलरभन्दा बढी जमाएको सम्पत्ति पुनर्निर्माणका लागि प्रयोग गरिने उल्लेख गर्छन्। रूसलाई जी८ मा फिर्ता लिन सकिनेछ।
ट्रम्प सरकारले योजना बनाउँदा युक्रेनसँग भन्दा रूससँग धेरै परामर्श गरेको बताइन्छ। तर अमेरिकी सेना सचिवको भेटपछि जेलेन्स्कीले योजनामा “रचनात्मक रूपमा” सहभागिता जनाउने बताएका छन्।
उता युद्ध जारी छ। जापोरिज्झियामा रूसी हमलाले पाँचको मृत्यु भएको छ। रूस अझै दक्षिण–पूर्व क्षेत्रमा आफ्नो पकड बढाइरहेको छ।
युक्रेनले भूमि हस्तान्तरण अस्वीकार गरेको छ। जेलेन्स्कीले “शान्ति स्वतन्त्रता र सार्वभौमिकता तोड्न नसक्ने हो” भनेका छन्। योजना युक्रेनलाई भविष्यमा नेटो सदस्यता नदिन बाध्य पार्छ।
यद्यपि, विश्लेषकहरुले भने ट्रम्पको प्रस्तावलाई युक्रेनका लागि ‘पीडादायी त्याग र रूसका पुराना मागहरूको पुनरावृत्ति’को संज्ञा दिँदै युक्रेनको बलियो सुरक्षा ग्यारेन्टी दिइएपनि त्यसले भविष्यका जोखिम पूर्ण रुपले निवारण गर्न नसक्ने बताएका छन् ।
