नेपाली राजनीतिको रङ्गमञ्चमा अहिले एउटा नयाँ र रोचक दृश्य मञ्चन भएको छ। एकातिर संसदीय राजनीतिका चतुर खेलाडी एवं एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली ‘वेस्टर्न स्टाइल’को पब्लिक डिबेट (सार्वजनिक बहस) का लागि मञ्च खोजिरहेका छन् भने अर्कोतिर नयाँ पुस्ताको प्रतिनिधित्व गर्ने भनिएका बालेन्द्र शाह (बालेन) उनलाई ‘एजेन्डा’को टेबलमा होइन, ‘अपराध’को कठघरामा उभ्याउन खोजिरहेका छन्।
आइतबार बिहान ओलीले सामाजिक सञ्जालमार्फत आफूलाई ‘देश बनाउने’ शक्तिको रूपमा प्रस्तुत गर्दै बहसको चुनौती दिए। तर, त्यसको केही क्षणमै बालेनले जुन शैलीमा जवाफ फर्काए, त्यसले राजनीतिमा ‘एजेन्डाको लडाइँ’लाई सिधै ‘नैतिकता र इतिहासको लडाइँ’मा मोडिदिएको छ।
केपी ओली सार्वजनिक विम्ब निर्माणमा माहिर नेता हुन्। चुनावको मुखमा ‘पब्लिक डिबेट’को प्रस्ताव गरेर उनले आफूलाई उदार, लोकतान्त्रिक र तथ्यमा आधारित नेताका रूपमा स्थापित गर्न खोजेका छन्। उनले नयाँ दलहरूलाई ‘प्रचार सामग्री’को भरमा टिकेको आरोप लगाउँदै उनीहरूलाई सिधै बहसको घेरामा तान्ने प्रयास गरे। ओलीको यो प्रस्ताव पछाडिको मुख्य उद्देश्य थियो, अनुभव र तर्कको बलमा गगन थापा र बालेन जस्ता तुलनात्मक रूपमा युवा नेताहरूलाई ओझेलमा पार्नु। ‘हामीले के गर्यौँ र के गर्छौँ’ भन्ने ओलीको दाबीले मतदातामाझ आफूलाई नै ‘अल्टिमेट’ विकल्प देखाउने दाउ थियो।
तर, बालेनले ओलीको त्यो रणनीतिक पासोलाई खुट्टाले होइन, शब्दको कडा प्रहारले चुँडाइदिएका छन्। बालेनले बहसको प्रस्तावलाई मात्र अस्वीकार गरेनन्, बरु ओलीको नेतृत्व र विगतमाथि नै गम्भीर ‘आतंकवाद’को कलङ्क भिराइदिए। ७६ जना बच्चाको हत्याको प्रसङ्ग कोट्याउँदै बालेनले उठाएको प्रश्नले एउटा कुरा प्रष्ट पारेको छ, नयाँ पुस्ता पुरानो पुस्ताका नेतासँग विकासका गफ होइन, विगतका घाउहरूको हिसाब माग्न चाहन्छ।
बालेनको तर्क छ, “हत्यारा र मतियारसँग एउटै मञ्चमा उभिनु भनेको अपराधमा सामेल हुनु हो।” यो वाक्यले नेपाली राजनीतिमा एउटा नयाँ मानक स्थापित गर्न खोजेको देखिन्छ। के राजनीति केवल एजेन्डा र भाषण मात्रै हो? कि यसमा नैतिकता र दण्डहीनताको प्रश्न पनि जोडिनुपर्छ? बालेनले ओलीलाई एजेन्डाको बहस गर्न लायक ‘प्रतिस्पर्धी’ होइन, बरु ‘अपराधी’को रूपमा चित्रण गरेर संवादको ढोका नै बन्द गरिदिएका छन्।
ओलीले ‘देश जलाउने’ र ‘देश बनाउने’ दुई कित्ता स्पष्ट पारेका थिए। तर बालेनले त्यसलाई उल्टाइदिएर ‘आतंककारी’ र ‘पीडित’को कित्तामा विभाजित गरिदिए। ७६ जना बच्चाको हत्या र त्यसलाई लुकाउन गरिएको भनिएको प्रपञ्चमाथि बालेनले गरेको आक्रमणले चुनावी माहोललाई थप उत्तेजित र ध्रुवीकृत बनाएको छ।
लोकतन्त्रमा सार्वजनिक बहस हुनु सुखद पक्ष हो। तर, जब बहसका पात्रहरूबीच नै ‘अस्तित्व’ र ‘नैतिकता’को यति गहिरो खाडल हुन्छ, तब मञ्चहरू बहसका लागि होइन, निषेधका लागि प्रयोग हुन थाल्छन्। ओलीले एजेन्डाको माला उनेर मतदाता लोभ्याउन खोज्दा बालेनले ‘रगतको टाटा’ देखाएर ओलीको ओज घटाउने प्रयास गरेका छन्।
केपी ओलीको बहस प्रस्तावले उनलाई ‘भिजनरी’ देखाउन खोजेको थियो, तर बालेनको कडा प्रतिक्रियाले उनलाई ‘विगतको कठघरा’मा पुर्याइदिएको छ। यो केवल दुई नेताको वाकयुद्ध मात्र होइन, यो नेपाली राजनीतिमा ‘अनुभव’ भर्सेस ‘आक्रोश’ र ‘प्रोटोकल’ भर्सेस ‘नैतिकता’को द्वन्द्व पनि हो।
ओलीले अब ७६ बच्चाको हत्याको आरोपको जवाफ दिएर मात्रै मञ्चमा उत्रने साहस गर्लान् कि बालेनलाई ‘केटाकेटी’ भनेर पन्छाउलान्? त्यो हेर्न बाँकी छ। तर, बालेनको यो ‘कडा’ शैलीले पुराना दलका नेताहरूलाई एउटा कुरा भने प्रष्ट पारिदिएको छ, अबको निर्वाचनमा केवल ‘विकासको रोडम्याप’ देखाएर पुग्दैन, विगतका ‘कालो दाग’हरूको अग्निपरीक्षा पनि दिनुपर्नेछ।
