संसारका धेरै हिस्सामा ठूला स्तनलाई सुन्दरता र आकर्षणको मानक मानिन्छ। तर, धेरै महिलाका लागि यो आकर्षण नभई गम्भीर स्वास्थ्य समस्या र कष्टको कारण बनिरहेको हुन्छ।
अर्जेन्टिनाकी ५२ वर्षीया विश्वविद्यालय प्राध्यापक र्याक्वेलले सन् २०१० मा ‘ब्रेस्ट रिडक्सन सर्जरी’ (स्तन घटाउने शल्यक्रिया) गराउने निर्णय गरिन्। उनी भन्छिन्, ‘म सधैँ काँध झुकाएर हिँड्थेँ ताकि मानिसहरूले मेरा स्तन कति ठूला छन् भनेर नदेखुन्। मलाई सधैँ लाज र हिनताबोध हुन्थ्यो।’
शल्यक्रियापछि चिकित्सकहरूले उनको स्तनबाट साढे दुई किलो तौल कम गरे। त्यसपछि उनले महसुस गरेको हलुकोपनलाई उनी ‘स्वतन्त्रताको अनुभूति’ भन्न रुचाउँछिन्।
ठूला स्तनका कारण हुने मुख्य समस्याहरू:
चिकित्सकहरूका अनुसार ठूला र भारी स्तनका कारण महिलाहरूले निम्न समस्याहरू भोग्नुपर्ने हुन्छ:
लगातार ढाड र घाँटी दुखाइ: स्तनको भारले शरीरलाई अगाडितर्फ तान्ने हुँदा ढाड, काँध र घाँटीमा निरन्तर दबाब पर्छ।
टाउको दुखाइ र सुन्निनु: शरीरको माथिल्लो भागमा पर्ने असन्तुलित भारले टाउको दुख्ने र हातहरू सुनिने समस्या हुनसक्छ।
गलत पोस्चर: शरीरको सन्तुलन मिलाउन महिलाहरू झुकेर हिँड्न बाध्य हुन्छन्, जसले दीर्घकालीन रूपमा मेरुदण्डमा समस्या निम्त्याउँछ।
व्यायाममा कठिनाइ: दौडिन, योगा गर्न वा जिम जान असहज हुने हुँदा धेरै महिलाहरू शारीरिक गतिविधिबाट टाढिन्छन्।
निद्रा र मानसिक स्वास्थ्य: सुत्न कठिनाइ हुनुका साथै आफ्नो शरीरलाई लिएर हुने सामाजिक टिप्पणीका कारण मानसिक तनाव र डिप्रेसनको जोखिम बढ्छ।
र्याक्वेलका अनुसार ठूला स्तन सम्हाल्न उनले एकैपटक दुई वा तीनवटा ‘ब्रा’ लगाउनुपर्थ्यो। अर्जेन्टिना जस्तो देशमा आफ्नो साइजको ब्रा पाउन मुस्किल हुनुका साथै ती निकै महँगा हुन्थे, जसले आर्थिक भार पनि थप्थ्यो।
‘इन्टरनेशनल सोसाइटी अफ एस्थेटिक प्लास्टिक सर्जरी’ को तथ्याङ्क अनुसार सन् २०२४ मा मात्रै विश्वभर ६ लाख ५२ हजारभन्दा बढी स्तन घटाउने शल्यक्रिया गरिएका छन्। यसमा ब्राजिल सबैभन्दा अगाडि छ भने अमेरिका, फ्रान्स, जर्मनी र भारतमा पनि यसको संख्या उल्लेख्य छ।
ब्रिटिस एसोसिएसन अफ एस्थेटिक प्लास्टिक सर्जन्सकी अध्यक्ष डा. नोरा न्युजेन्टका अनुसार शल्यक्रियाका लागि आउने अधिकांश महिलाहरूको एउटा स्तनबाट ५०० देखि ८०० ग्रामसम्म तौल घटाइन्छ। यो हेर्दा थोरै लागे पनि शरीरको एउटा सानो हिस्साका लागि यो ठूलो राहत हो।
पोर्ट्समाउथ विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक जोआना वेकफिल्ड स्कर भन्छिन्, ‘ब्रालाई धेरैजसो एउटा फेसनको रूपमा मात्र हेरिन्छ, तर यो स्वास्थ्यका लागि एक अत्यावश्यक साधन हो।’
उनको अनुसन्धान टोलीका अनुसार गलत फिटिङको ब्रा लगाउँदा छाला तन्किने, तन्तु (टिस्यु) हरूमा क्षति पुग्ने र सास फेर्ने तरिकामा समेत परिवर्तन आउन सक्छ। यो टोलीले बेलायतको महिला फुटबल टोली ‘लायनेसेस’ लाई खेलका दौरान शरीरको मुभमेन्ट नियन्त्रण गर्न सही ब्रा छनोटमा सहयोग गरेको छ।
र्याक्वेलले शल्यक्रिया गर्ने निर्णय गर्दा धेरैले यसलाई ‘सुन्दर देखिनका लागि गरिएको विलासिता’ को रूपमा बुझेका थिए। तर, यो सुन्दरताका लागि नभई स्वस्थ जीवन र वेलनेसका लागि चालिएको कदम थियो।
डा. न्युजेन्ट भन्छिन्, ‘अहिले महिलाहरू मात्र होइन, सबै बिरामीहरू आफ्नो जीवनको गुणस्तर सुधार्न चाहन्छन्। यो पूर्णताको खोजी होइन, बरु स्वस्थ रहने चाहना हो।’
