भेनेजुएलाको राजधानी काराकासमा सैन्य कारबाही गरी राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई पक्राउ गरेपछि अब अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको निशानामा ग्रीनल्याण्ड पर्न सक्ने संकेत देखिएका छन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका अत्यन्त निकट र प्रभावशाली सहयोगी स्टिफन मिलरकी पत्नी केटी मिलरले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मा ग्रीनल्याण्डको बारेमा एउटा पोस्ट गरेपछि डेनमार्कले यसमा गम्भीर आपत्ति जनाएको छ।
स्टिफन मिलर ट्रम्प प्रशासनमा ‘डेपुटी चिफ अफ स्टाफ’ हुन्। उनकी पत्नी केटी मिलरले भेनेजुएला अपरेशन लगत्तै डेनमार्कको अर्ध–स्वायत्त क्षेत्र ग्रीनल्याण्डको एक तस्बिर पोस्ट गरेकी थिइन्। उक्त तस्बिरमा ग्रीनल्याण्डलाई अमेरिकी झण्डाको रङ्गमा देखाइएको छ र त्यसको माथि एउटै शब्द लेखिएको छ, ‘चाँडै’।
केटी मिलरको यो पोस्टप्रति डेनमार्क र ग्रीनल्याण्डका नेताहरूले तीखो प्रतिक्रिया दिएका छन्। डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेटे फ्रेडरिक्सनले अमेरिकी राष्ट्रपतिलाई ग्रीनल्याण्ड कब्जा गर्ने विषयमा ‘धम्की दिन बन्द गर्न’ आग्रह गरेकी छिन्।
त्यस्तै, ग्रीनल्याण्डका प्रधानमन्त्री जेन्स–फ्रेडरिक निल्सनले उक्त पोस्टलाई ‘अपमानजनक’ बताएका छन्। उनले एक्समा लेखेका छन्, ‘देश र जनताबीचको सम्बन्ध आपसी सम्मान र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनमा आधारित हुन्छ, यस्ता सांकेतिक इशारामा होइन जसले हाम्रो अधिकारलाई बेवास्ता गर्छ। हाम्रो देश बिक्रीका लागि होइन।’
अमेरिकाका लागि डेनमार्कका राजदूत जेस्पर मोएलर सोरेन्सनले डेनमार्कको क्षेत्रीय अखण्डताको सम्मान गर्न आग्रह गर्दै डेनमार्क नेटोको सदस्य रहेको र आर्क्टिक सुरक्षामा अमेरिकासँग मिलेर काम गरिरहेको स्मरण गराएका छन्।
ग्रीनल्याण्डप्रति ट्रम्पको चासो किन ?
डोनाल्ड ट्रम्पले धेरै पटक ग्रीनल्याण्डलाई अमेरिकाको हिस्सा बनाउन चाहेको कुरा सार्वजनिक गरिसकेका छन्। उनले गत डिसेम्बर २२ मा यस क्षेत्रका लागि एक विशेष दूत समेत नियुक्त गरेका थिए। ट्रम्पका अनुसार, ‘ग्रीनल्याण्ड अमेरिकाको सुरक्षाका लागि रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण छ र यसलाई आफ्नो कब्जामा लिनै पर्छ।’
ग्रीनल्याण्डको ८० प्रतिशत भाग हिउँले ढाकिएको भए तापनि यहाँ ठूलो मात्रामा ‘रेयर अर्थ’ (दुर्लभ खनिज) को भण्डार रहेको मानिन्छ। भूगर्भविद्हरूका अनुसार विश्वको करिब एक चौथाइ दुर्लभ खनिज ग्रीनल्याण्डमा हुन सक्छ। हाल यस क्षेत्रमा चीनको प्रभाव बढ्दो छ, जसलाई अमेरिका आफ्नो मुख्य प्रतिद्वन्द्वी मान्छ।
भेनेजुएला अपरेशन र ट्रम्पको रणनीति
हालै अमेरिकी सेनाले भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई पक्राउ गरी न्युयोर्क पुर्याएको छ। ट्रम्पले अब अमेरिकाले अनिश्चितकालसम्म भेनेजुएला ‘चलाउने’ र त्यहाँको तेल भण्डारको प्रयोग गर्ने बताएका छन्।
अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले भेनेजुएलाको कारबाहीलाई ‘युद्ध’ नभई ‘कानुन कार्यान्वयनको अपरेशन’ बताएका छन्। यद्यपि, अन्तर्राष्ट्रिय कानुनका विशेषज्ञहरूले भने अर्को देशको राष्ट्रपतिलाई पक्राउ गर्ने अमेरिकी कदमको कानुनी आधारमाथि प्रश्न उठाएका छन्। चीन र रूसले मादुरोको गिरफ्तारीप्रति कडा आपत्ति जनाउँदै उनलाई तत्काल रिहा गर्न माग गरेका छन्।
ट्रम्प प्रशासनको यो आक्रामक विदेश नीतिले अब आर्क्टिक क्षेत्र र ग्रीनल्याण्डमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने कुरामा विश्वको ध्यान केन्द्रित भएको छ।
