ईरानका नयाँ सर्वोच्च नेता मोजतबा खामेनीले कार्यभार सम्हालेको एक महिना बितिसक्दा पनि उनी सार्वजनिक रूपमा देखा नपरेपछि उनको स्वास्थ्य र सत्तामाथिको अधिकारलाई लिएर विश्वभर आशंका उब्जिएको छ। ८ मार्चमा नियुक्त भएका ५६ वर्षीय खामेनी अहिलेसम्म न त क्यामेराको अगाडि आएका छन्, न त उनको कुनै आधिकारिक तस्बिर वा भिडियो नै सार्वजनिक भएको छ।
के मोजतबा खामेनी घाइते छन् ?
गत २८ फेब्रुअरीमा भएको एउटा ठूलो आक्रमणमा मोजतबाका पिता तथा तत्कालीन सर्वोच्च नेता अली खामेनीको मृत्यु भएको थियो। सोही हमलामा मोजतबा आफैं पनि गम्भीर घाइते भएको बताइएको छ। साइप्रसका लागि इरानी राजदूतका अनुसार खामेनीको हात र खुट्टामा चोट लागेको छ भने अमेरिकी अधिकारीहरूले उनको अनुहार समेत बिग्रिएको हुन सक्ने दाबी गरेका छन्।
उनका पिता अली खामेनी टेलिभिजनमा नियमित देखिने गरे तापनि मोजतबाले अहिलेसम्म केवल लिखित सन्देश र एंकरहरूले पढ्ने वक्तव्यमार्फत मात्र कुरा गरिरहेका छन्। उनी नौरोज (इरानी नयाँ वर्ष) र ईद-उल-फित्र जस्ता महत्वपूर्ण अवसरमा पनि सार्वजनिक रूपमा उपस्थित भएनन्।
एआई तस्बिर र ‘कार्डबोर्ड आयतुल्लाह’ को चर्चा
सर्वोच्च नेताको अनुपस्थितिका कारण सिर्जित रिक्ततालाई भर्न इरानी सरकारले एआई (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) को सहारा लिएको पाइएको छ। तेहरानको रिभोलुसन स्क्वायरमा राखिएका ब्यानर र सामाजिक सञ्जालमा पोष्ट गरिएका उनका नयाँ तस्बिरहरू एआईद्वारा बनाइएको डिजिटल फरेन्सिकले पुष्टि गरेको छ।
यसैबीच, सामाजिक सञ्जालमा समर्थकहरूले उनको ‘कार्डबोर्ड कटआउट’ (कागजको मूर्ति) लाई अनावरण गरेको भिडियो भाइरल भएपछि “कार्डबोर्ड आयतुल्लाह” भन्ने मीम र व्यङ्ग्य व्यापक बनेको छ। डोनाल्ड ट्रम्पले समेत मोजतबाको अवस्थाबारे प्रश्न उठाउँदै उनी ‘मृत वा गम्भीर अवस्थामा’ हुन सक्ने टिप्पणी गरेका छन्।
पर्दा पछाडिको वास्तविक शक्ति: आईआरजीसी
विश्लेषकहरूका अनुसार मोजतबा खामेनीको यो ‘अदृश्यता’ ले इरानको राजनीतिक दिशा परिवर्तन भइरहेको संकेत गर्दछ। नयाँ सर्वोच्च नेता सार्वजनिक नहुँदा र केवल लिखित सन्देशमा मात्र सीमित रहँदा, इरानको शक्तिशाली सैन्य संगठन ‘इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स’ (आईआरजीसी) नै अहिलेको युद्धको समयमा वास्तविक शक्ति केन्द्र बनेको देखिएको छ।
इरानी अधिकारीहरूले सुरक्षाका कारण उनी बाहिर नआएको दाबी गरे पनि, हरेक बित्दो दिनसँगै उनको सत्ताको वैधता कमजोर हुँदै गएको छ। मध्य-पूर्वमा युद्ध चर्किएका बेला इरानको सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्ति नै ओझेलमा पर्नुले आगामी दिनमा इरानभित्र ठूलो राजनीतिक संकट निम्तिन सक्ने देखिएको छ।
