काठमाडौं । आज २०८१ साल जेठ १९ गते, नेपालका पूर्वराजा वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहदेव तथा उनका परिवारको नारायणहिटी दरबार हत्याकाण्ड भएको २४ वर्ष पूरा भएको छ ।
वि.सं. २०५८ जेठ १९ गते शुक्रबार साँझ नारायणहिटी दरबारमा सधैंझैं राजपरिवारबीच पारिवारिक भोज कार्यक्रमको आयोजना गरिएको थियो। राति करिब ८:३० बजेको समयमा दरबार परिसरभित्रै गोली चल्ने आवाज सुनेपछि सुरक्षाकर्मीहरु भागमभाग गर्दै प्रवेश गर्दा त्यहाँको दृश्य निकै दर्दनाक देखिएको थियो।
घटनास्थलमा तत्कालीन राजा वीरेन्द्र, रानी ऐश्वर्य, अधिराजकुमार नीराजन, अधिराजकुमारी श्रुति, राजा वीरेन्द्रका भाइ धीरेन्द्र, राजपरिवारका अन्य सदस्यहरू – जयन्ती, शान्ति, श्रद्धा र श्रद्धाका पति कुमार खड्ग विक्रम शाहको मृत शरीर भेटिएको थियो।
त्यसै रात गम्भीर घाइते अवस्थामा तत्कालीन युवराज दीपेन्द्र शाहलाई अर्धमूर्छित अवस्थामा भेटिएको थियो। उनलाई उपचारका लागि तुरुन्त सैनिक अस्पताल लगिएको थियो।
घटनाको भोलिपल्ट, जेठ २० गते दीपेन्द्रलाई औपचारिक रूपमा राजा घोषणा गरिएको थियो, तर उनी अचेत अवस्थामै रहे। तीन दिनपछि, जेठ २२ गते दीपेन्द्रको पनि निधन भयो। त्यसपछि तत्कालीन अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्र शाहलाई राजा घोषणा गरिएको थियो।
छानबिन, शंका र विश्वासको संकट
यस हत्याकाण्डको छानबिनका लागि तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश केशवप्रसाद उपाध्याय र सभामुख तारानाथ रानाभाटको संयोजकत्वमा दुई सदस्यीय उच्चस्तरीय समिति गठन गरिएको थियो।
समितिले केही साताभित्रै प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै तत्कालीन युवराज दीपेन्द्रले मादक पदार्थ सेवनपछि आपसी मनमुटावका कारण परिवारका सदस्यहरूलाई गोली हानी हत्या गरेर अन्ततः आफूमाथि पनि गोली चलाएर आत्महत्या गरेको निष्कर्ष दिएको थियो।
तर यो निष्कर्षले आम नेपाली जनताको चित्त बुझाउन सकेन। न त प्रत्यक्षदर्शीहरूको बयान सार्वजनिक गरियो, न त घटनास्थलको सम्पूर्ण प्रमाणहरू पारदर्शी ढंगले प्रस्तुत गरियो। अझ त्यसभित्रको सिसिटिभी फुटेजसमेत नभेटिएको दावी गरिँदा, रहस्य झन गहिरिएको हो।
यस कारण आज पनि धेरै नेपालीहरू यस घटनालाई षड्यन्त्रको परिणाम मान्छन्। कतिले यो विदेशी षड्यन्त्र भन्न खोज्छन् भने कतिले दरबारभित्रको शक्ति संघर्षको चरम परिणतिका रूपमा हेर्छन्।
वीरेन्द्रको सम्झना: एक शान्तिप्रेमी राजा
पूर्वराजा वीरेन्द्र शाहलाई नेपाली जनताले आज पनि एक सरल, विनम्र र जनमुखी राजाका रूपमा सम्झने गर्छन्। उनले नेपालको सार्वभौमिकता कायम राख्न दृढ भूमिका निर्वाह गर्नुका साथै २०४६ सालको जनआन्दोलनपछि प्रजातान्त्रिक व्यवस्थालाई स्वीकृति दिएका थिए।
उनको नेतृत्वमा नेपालले निरपेक्ष परराष्ट्र नीति अपनाएको थियो। चीन, भारतजस्ता छिमेकी मुलुकसँग सन्तुलित सम्बन्ध कायम राखेर देशको अस्मिता जोगाउने कार्यमा उनी सशक्त रूपमा खडा भएका थिए।
आज २४ वर्ष बितिसक्दा पनि दरबार हत्याकाण्डको रहस्य अझै सुल्झिएको छैन।
