अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको विदेश नीति निकै आक्रामक रूपमा अगाडि बढेको छ। भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई एक नाटकीय रात्रिकालीन अपरेसनमार्फत पक्राउ गरेपछि अब ट्रम्पको नजर अन्य कुन देशमा पर्ला भन्ने बहस विश्वभर सुरु भएको छ।
ट्रम्पले सन् १८२३ को ‘मुनरो सिद्धान्त’ (Monroe Doctrine) लाई नयाँ रूप दिँदै ‘डोनरो सिद्धान्त’ (Donroe Doctrine) नाम दिएका छन्। यसको अर्थ पश्चिमी गोलार्द्धमा रहेका कुनै पनि विदेशी शक्तिको प्रभाव सह्य हुने छैन र अमेरिकाले आफ्नो स्वार्थका लागि जुनसुकै कदम चाल्न सक्नेछ भन्ने हो।
ट्रम्पको निसानामा पर्न सक्ने सम्भावित देशहरू यसप्रकार छन्:
१. ग्रीनल्याण्ड: खनिज र सुरक्षाको स्वार्थ
ट्रम्पले डेनमार्कको अधिनमा रहेको ग्रीनल्याण्ड टापुमाथि अमेरिकी नियन्त्रण हुनुपर्ने इच्छा व्यक्त गरेका छन्। उनले यसलाई राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि महत्त्वपूर्ण ठानेका छन्।
यहाँ स्मार्टफोन र विद्युतीय सवारीका लागि आवश्यक ‘दुर्लभ खनिज’ को भण्डार छ। साथै, आर्कटिक क्षेत्रमा रुस र चीनको बढ्दो प्रभाव रोक्न ट्रम्प यसलाई रणनीतिक किल्ला बनाउन चाहन्छन्।
ग्रीनल्याण्डका प्रधानमन्त्री जेन्स-फ्रेडरिक नेल्सनले ट्रम्पको यो सोचलाई ‘काल्पनिक’ भन्दै अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सम्मान गर्न आग्रह गरेका छन्।
२. कोलम्बिया: लागुऔषध र तेलको मुद्दा
भेनेजुएलाको छिमेकी कोलम्बियासँग ट्रम्पको सम्बन्ध चिसिएको छ। उनले कोलम्बियाली राष्ट्रपति गुस्ताभो पेट्रोलाई “आफ्नो ज्यान जोगाउन” चेतावनी समेत दिएका छन्।
कोलम्बियामा कोकिनको अवैध व्यापार र विशाल तेल भण्डार छ। ट्रम्पले पेट्रोलाई “कोकिन बनाएर अमेरिका पठाउन मन पराउने बिरामी व्यक्ति” को संज्ञा दिएका छन्। उनले त्यहाँका ड्रग कार्टेलहरू सिध्याउन अमेरिकी सेना पठाउने संकेत समेत गरेका छन्।
३. इरान: परमाणु अखडा र आन्तरिक विद्रोह
यद्यपि इरान ‘डोनरो सिद्धान्त’ को भौगोलिक दायराभित्र पर्दैन, तर ट्रम्पले इरानलाई कडा चेतावनी दिइरहेका छन्।
इरानमा भइरहेको सरकार विरोधी प्रदर्शनमा प्रदर्शनकारी मारिएमा “कडा सजाय” दिने ट्रम्पको धम्की छ। सन् २०२६ को सुरुवातसँगै इजरायलले इरानको परमाणु अखडामा आक्रमण गर्ने सम्भावनाबारे पनि ट्रम्प र नेतन्याहुबीच छलफल भएको रिपोर्टहरूले जनाएका छन्।
४. मेक्सिको: सीमा पर्खाल र ‘गल्फ अफ अमेरिका’
सन् २०२५ को आफ्नो कार्यकालको पहिलो दिनमै ट्रम्पले ‘गल्फ अफ मेक्सिको’ को नाम बदलेर ‘गल्फ अफ अमेरिका’ राख्ने कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका थिए।
सीमाबाट हुने अवैध आप्रवासन र लागुऔषध तस्करी रोक्न मेक्सिको असफल भएको ट्रम्पको आरोप छ। मेक्सिकोका राष्ट्रपति क्लाउडिया शिनबमले आफ्नो भूमिमा अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेप अस्वीकार गरे पनि ट्रम्पले कार्टेलहरू विरुद्ध सेना परिचालन गर्ने प्रस्ताव गरिरहेका छन्।
५. क्युबा: आर्थिक संकट र सत्ता परिवर्तन
भेनेजुएलामा मादुरोको पतनपछि क्युबा सबैभन्दा ठूलो संकटमा पर्ने देखिएको छ। क्युबाले आफ्नो ३० प्रतिशत तेल आपूर्ति भेनेजुएलाबाट पाउँदै आएको थियो।
तेल आपूर्ति बन्द भएपछि क्युबा “झुक्न तयार रहेको” ट्रम्पको बुझाइ छ। अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियो (जो क्युबाली आप्रवासीका छोरा हुन्) लामो समयदेखि क्युबामा सत्ता परिवर्तनको पक्षमा छन्।
यो पनि पढ्नुहोस् ।
के हो २०३ वर्ष पुरानो ‘मुनरो डक्ट्रिन’ जसको चर्चा ट्रम्पदेखि नेपालको संसद्सम्म चल्यो?
